جهان ، جز تركيبات گوناگون اين ذرات چيزى ديگرى نيست . ولى موفقيت اخير دانشمندان در شكستن اتم پرده از روى رازى برداشت و ثابت شد كه هر يك از ذرات ، خود داراى اجزاى ريزى هستند و هر اتمى مركب از دو جزء است : يكى « الكترون » ( ذرات گردندهء اتم كه بار منفى دارند ) و ديگرى « پروتون » ( هستهء مركزى كه بار مثبت دارد ) و بر اثر داشتن اين دو بارِ مختلف و به اصطلاح « ناهمنام » كشش و جاذبهء عجيبى ميان اين دو جنس مخالف حكمفرماست كه بى شباهت به جاذبهء جنسى ميان دو جنس مختلف نيست . در روز نزول قرآن هرگز امكان نداشت اين حقيقت علمى را ، جز با بيانى كه در قرآن وارد شده است ، ذكر نمود . « 1 » در پايان تذكر اين نكته لازم است كه قرآن در آيهء مورد بحث ، ميوه‌ها را زوج معرفى كرده در حالى كه در آيات ديگر گياهان را آن طور كه بيان شد - معرفى نموده است . اين تعبير ظاهراً به خاطر آن است كه پيدايش هر ميوه از تركيب دو نطفهء نر و ماده گياه است ؛ زيرا ميوه چيزى جز محصول آميزش نرو ماده نيست . ممكن است اين جمله معناى ديگرى نيز داشته باشد ، كه علم در آينده آن را ثابت كند . 4 . پى در پى آمدن شب و روز تاريكى شب ، مولود چيست ؟ تاريكى شب جز سايهء خود زمين چيز ديگرى نيست . هنگامى كه نيمى از كرهء زمين ما ، رو به روى خورشيد قرار گرفت ، نيم ديگر آن در تاريكى سايهء خود فرو مىرود و روشنايى از آن رخت مىبندد . آخرين بخش از آيه ، كه همان جملهء « يغشى اليل النهار » است به اين حقيقت اشاره دارد و همهء اين جريان‌ها نشانهء وجود تدبير در جهان آفرينش است .

--> ( 1 ) . براى توضيح بيشتر ر . ك : قرآن و آخرين پيامبر .